Οι μικρές μας ορδές απαιτούν την Ευτοπία

Με την έκδοση και του 5ου τεύχους, θεωρούμε σκόπιμο ότι πρέπει να μιλήσουμε πάλι για το ταξίδι μας προς την Ευτοπία. Αυτό το ταξίδι, όσοι ήδη θέλησαν να μας συναντήσουν, θα συμπέραναν εύκολα ότι ο λόγος που το κάνουμε δεν είναι άλλος από την αναγκαιότητα της διαμόρφωσης και της δημόσιας διατύπωσης ενός ελευθεριακού προτάγματος. Θεωρούμε δηλαδή, με άλλα λόγια, ότι το σύγχρονο ελευθεριακό -αναρχικό κίνημα δεν έχει να επιδείξει τίποτα απολύτως στην εποχή της κυριαρχίας του μεταμοντερνισμού, εάν δε συνοδεύσει παράλληλα τον αγώνα για την ανατροπή του καπιταλισμού και των εξουσιαστικών μηχανισμών με τη διαμόρφωση -ανταγωνιστικών προς τους πρώτους- ελευθεριακών μορφών οργάνωσης της κοινωνικής ζωής.
Με βάση αυτή τη συλλογιστική, αναπτύχθηκε στις σελίδες του περιοδικού μία προβληματική σε σχέση με το ζήτημα της οργάνωσης μιας ζωής αυτοδιευθυνόμενης με τρόπο, για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο, τόσο επίμονο. Η ανάπτυξη αυτού του είδους προβληματικής δε θα μπορούσε ασφαλώς να γίνει μέσα από ένα περιοδικό που να αποτελεί το όργανο προώθησης της ιδεολογικής γραμμής μιας συγκεκριμένης ομάδας, αλλά μέσα από ένα (έντυπο αρχικά) δημόσιο βήμα κατάθεσης αντιλήψεων του κάθε ενδιαφερόμενου για το πώς εννοεί ο ίδιος την πραγμάτωση της έννοιας της αυτοδιεύθυνσης.

Όμως, επειδή θεωρούμε πως το τελευταίο πράγμα που θα δικαιούταν να μας καταλογίσει κάποιος είναι το ότι είμαστε αφαιρετικοί όσον αφορά τα γραφόμενά μας, οφείλουμε για άλλη μια φορά να διασαφηνίσουμε ποιά είναι αυτή η τόσο δεκτική σε μια ποικιλία ερμηνιών "Ευτοπία".
Μήπως άραγε πρόκειται για την ονείρωξη μιας χούφτας φαντασιόπληκτων που νομίζουν ακόμη ότι θα προλάβουν να ζήσουν σε μια "ιδανική κοινωνία"; Μήπως είναι η φυγή προς μια μακρινή παραθαλάσσια Ουτοπία όπου στο ήσυχο λιμανάκι της οι βαρκούλες αρμενίζουν, ενώ εδώ ο κόσμος χάνεται; Mήπως πάλι αποτελεί απλώς και μόνο ένα ακόμη ''ρεφορμιστικό'' έντυπο που αρνείται ν' αντικρύσει κατάματα τη βιαιότητα της καθημερινής πραγματικότητας και επιδίδεται μέσω της χαρτούρας να κατασκευάσει μια εικονική πραγματικότητα της "ελεύθερης ζωής" ;
Γνωρίζουμε πως για κάποιους το έντυπο αυτό είναι κάτι ή και όλα τα παραπάνω: Για όσους ευαγγελίζονται την ανατροπή του κράτους και του καπιταλισμού δίχως να έχουν κάνει ποτέ έστω και μια κουβέντα, έστω και σ' ένα καφενείο, για το πώς μπορεί να υλοποιήσει στην πράξη μία κοινωνία το σύνθημα "να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας". Για όσους μεταθέτουν τη δημιουργία οποιουδήποτε θεσμικού στοιχείου του ελεύθερου κόσμου μονάχα μετά από μία -μεταφυσικού τύπου- μέλλουσα καθολική ανατροπή των κυρίαρχων μηχανισμών. Για όσους αρνούνται να αναζητήσουν τρόπους διάλυσης του κατακερματισμού του καθημερινού χρόνου, να σαμποτάρουν τη δικτατορία της εξατομικευμένης ζωής ανασυνθέτοντας τον κοινωνικό ιστό στη βάση εννοιών, όπως η αλληλοβοήθεια, η αυτοδιεύθυνση, η κοινωνική αλλά και συνεργατική αλληλεγγύη.
Αυτός όμως είναι και ο θρίαμβος του Μεταμοντερνισμού: να έχει κάνει τους ανθρώπους -ακόμα και το μεγαλύτερο κομμάτι των λιγοστών στην πράξη πολέμιών του- να πιστεύουν ότι είναι ανέφικτη η ανατροπή του νεοφιλελευθερισμού και της ολοκληρωτικής επιβολής της παγκοσμιοποημένης αγοράς παράλληλα με μία συνεχή διεύρυνση αυτοδιευθυνόμενων δομών στις ανθρώπινες κοινωνίες. Μετατρέποντας και το παραμικρό χωριουδάκι της γης σε αναπόσπαστο γρανάζι μιας τέτοιας αγοράς, ο αστικός πολιτισμός φαίνεται πως εδραιώνει την ολοκληρωτική του κυριαρχία σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.
Όσο το δίλημμα στα μυαλά των ανθρώπων δε βρίσκει άλλη "λογική" κατάληξη πέρα από τον Καπιταλισμό ή την Βαρβαρότητα, τόσο οι λαοί θ΄αδυνατούν να κατανοήσουν ότι η χειρότερη βαρβαρότητα που μπορεί να ζήσει η ανθρωπότητα στις προσεχείς δεκαετίες είναι η ολοκληρωτική κυριάρχηση του καπιταλισμού στις απανταχού διαλυμένες ανθρώπινες κοινωνίες.
Όσο δεν κυοφορείται, ούτε καν στους κόλπους των περιορισμένων ανατρεπτικών κύκλων, ένας άλλος πολιτισμός βασισμένος στις αρχές της αλληλοβοήθειας, της αλληλεγγύης, της κοινοκτημοσύνης και της αυτονομίας, τόσο ο καπιταλισμός θα διαφαίνεται ως ο μοναδικός δρόμος που μπορεί ν΄ακολουθήσει το σύνολο της ανθρωπότητας δίχως καμία παρέκκλιση και η ιστορία θα μοιάζει να αγγίζει το τέλος της. Ένας πολιτισμός διαμετρικά αντίθετος από τον αστικό πολιτισμό όπου "όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και όλες τους οι συνέπειες καταλήγουν να θεωρούνται κατά το μάλλον ή το ήττον ως ουσιωδώς χαρακτηριζόμενες και αξιολογούμενες από την οικονομική τους διασταση", όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Καστοριάδης σ΄ένα από τα τελευταία του γραπτά.
Η "Ευτοπία" μας λοιπόν δεν είναι τίποτα άλλο από το κοινωνικό αλλά και πολιτισμικό πρόταγμα των ελεύθερα συνομοσπονδιοποιημένων κοινοτήτων απέναντι στους συγκεντρωτικούς (υπερ-)κρατικούς μηχανισμούς, της συλλογικής επίλυσης των πραγματικών ανθρώπινων αναγκών απέναντι στον εξατομικευμένο ανταγωνισμό.

Ευτοπία